Medezeggenschap in de Ondernemingsraad

Elk bedrijf in Nederland met 50 of meer werknemers (en dit zijn dus geen FTE’s) is verplicht een eigen Ondernemingsraad te hebben. Een OR is een inspraak- en medezeggenschapsorgaan, het bestaat uit werknemers die namens het personeel overleg voeren met de werkgever over het ondernemingsbeleid en de personeelsbelangen. In de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) zijn de rechten en plichten van de OR vastgelegd.

Een bedrijf, zeker als dit een groot concern betreft, kan meer dan een Ondernemingsraad hebben. Zo heb je ook Groepsondernemingsraden, en Centrale Ondernemingsraden. Dan is er ook de Europese Ondernemingsraad. Deze laatste kan bijvoorbeeld aanwezig zijn binnen een concern wanner het concern vestigingen heeft in verschillende landen binnen de Europese Unie. Een klein bedrijf kan vrijwillig besluiten een Ondernemingsraad in te stellen. Wanneer de onderneming meer dan 10 werknemers heeft en er geen Ondernemingsraad is, moet er indien het personeel dit wil, een personeelsvertegenwoordiging worden ingesteld, die ook een aantal bevoegdheden heeft.

De Ondernemingsraad heeft bij bepaalde typen van beleid, voornamelijk wanneer deze direct de werknemers en hun rechten betreffen, het recht een rol te spelen in de besluitvorming. Men kan gebruik maken van het Overlegrecht, Instemmingsrecht, Adviesrecht en het Initiatiefrecht. Ook heeft de OR het recht een adviseur in te schakelen. Daarnaast heeft iedere OR het recht om zich jaarlijks te laten trainen op de vlakken die voor de Ondernemingsraad van belang zijn. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld: Team Performance, Transitie of Reorganisatie, OR-Verkiezingen, Dagelijks Bestuur van de OR, Onderhandelingen met Bestuurder en ga zo maar door.

Leden van de OR hebben tijdens en een tot twee jaar na beëindiging van het OR lidmaatschap een zekere mate van ontslagbescherming. Wanneer een werkgever de arbeidsovereenkomst wil opzeggen van een werknemer die op de kandidatenlijst voor de OR staat, of met een werknemer die korter dan twee jaar lid is van de OR, heeft hij daarvoor toestemming nodig van de kantonrechter.

Ondernemingsraad advies en training

Via de ondernemingsraad kunnen medewerkers reageren op het beleid van een organisatie. Voor organisaties met meer dan 50 medewerkers is het volgens de Wet op de Ondernemingsraden verplicht om een ondernemingsraad te hebben. De ondernemingsraad wordt vertegenwoordigd door medewerkers uit de organisatie en is gesprekspartner voor de organisatie bij onderhandelingen. Directieleden mogen daarom nooit zitting hebben in de ondernemingsraad.

Adviesrecht
Een ondernemingsraad heeft een aantal rechten waarop het zich kan beroepen. Adviesrecht is daar één van. Wanneer een bedrijf te maken heeft met ingrijpende aanpassingen en/of grootscheepse veranderingen zoals een reorganisatie, fusie of faillissement, mag de ondernemingsraad gevraagd of ongevraagd advies geven. Voordat de organisatie hier zelf beslissingen over neemt, moet zij allereerst advies vragen bij de ondernemingsraad.

Faillissement en ontslagrecht
Helaas is het medezeggenschaps- en adviesrecht bij faillissement erg beperkt. Dat maakt het voor een ondernemingsraad moeilijk om iets tegen een faillissement in te brengen. Een ondernemingsraad kan zich dan het beste richten, op het beperken van schade voor medewerkers.
Soms stuurt een bedrijf bewust aan op faillissement. Ontslagrecht is dan niet meer van toepassing waardoor een bedrijf zonder gerechtelijke stappen zijn personeel kan ontslaan. Het adviesrecht van de ondernemingsraad is bij faillissement niet meer van toepassing. Wel kan de ondernemingsraad achteraf verzet aantekenen en vernietiging van het faillissement aanvragen wegens misbruik van het recht.
Ook kan de ondernemingsraad voorafgaand aan het faillissement proberen om alles in goede banen te leiden. Op basis van Informatierecht, moet een organisatie openheid van zaken geven en de ondernemingsraad op de hoogte brengen van alle belangrijke (financiële) informatie.

Ontslag
Op basis van Instemmingsrecht kan de ondernemingsraad aansturen op een goed sociaal plan voor de ontslagen werknemers. Wanneer directie, werknemersorganisaties en ondernemingsraad met elkaar onderhandelen, kunnen er vaak eisen op tafel worden gelegd. Behoud van pensioen, outplacementtraject en vervroegd pensioen zijn dan een aantal oplossingen om ontslagen medewerkers bij een faillissement enigszins tegemoet te komen.

Lees hier over hoe wij de Ondernemingsraad verder helpen.

Ondernemingsraden opgelet!

Ondernemingsraden zijn welkom bij Different Coaching!

Als Ondernemingsraad komt er veel op je af. Zeker in deze tijden met veel veranderingen voor organisaties en bedrijven. Different Coachings is gespecialiseerd in Ondernemingsraden en geeft op maat begeleiding en training in medezeggenschap. Dit is train en coaching die volledig door de werkgever wordt vergoed, altijd en in goed overleg met de betrokken bestuurder.

Volgens de WOR hebben Ondernemingsraden recht op jaarlijkse scholing en training. Die is ook noodzakelijk om de rollen en verantwoordelijkheden goed te kunnen vervullen. De OR krijgt te maken met:

  • Advies- en Instemmingsaanvragen
  • Initiatief recht
  • Informatie recht
  • Betrokkenheid bij CAO, Reorganisatie, Ontslag of juist uitbreiding
  • Contacten met vakbonden, Raad van Commissarissen, Raad van Toezicht
  • Discussies met Bestuurder
  • OR verkiezingen
  • Samenwerking binnen de OR
  • Dagelijks Bestuur van OR

Ben je op zoek naar meer informatie en ondersteuning? Aarzel niet om contact met Different Coaching op te nemen. Wij werken op ons eigen kantoor, maar ook zeer veel op locatie door heel Nederland. Waar wil je ons ontmoeten?

Cirkel van invloed

Er zijn veel onderwerpen waar je je als OR betrokken bij kunt voelen: de organisatiecultuur, faciliteiten voor de werknemers, etc. Deze onderwerpen vallen binnen je cirkel van betrokkenheid. Daarnaast is er een cirkel die daar meestal binnen valt: de cirkel van invloed. Deze cirkel geeft de onderwerpen aan waar je feitelijke invloed op kunt uitoefenen. Je hbo misschien geen invloed op de marktomstandigheden rond jouw organisatie, maar je kunt wel ondernemen op het gebied van aanname beleid voor personeel.

Welke onderwerpen pak je aan?

Het loont om te kijken op welke punten je echt wat kunt bereiken. Het formuleren van duidelijke speerpunten, goede argumenten naar de bestuurder en het hanteren van een effectieve werkwijze vallen in ieder geval binnen je cirkel van invloed. Daarnaast zijn er vaak inhoudelijke punten te benoemen, waarmee je relatief snel resultaat kunt halen. Boek je op die punten succes, dan maak je zichtbaar wat je meerwaarde

Positionering van de Ondernemingsraad

Als OR kun je (per onderwerp) strategische keuzes maken over jullie positionering binnen de organisatie.

Reactief of Proactief

Wil je een reactieve OR zijn, dan reageer je op ontwikkelingen en stukken die uit de organisatie komen. Op die manier heb je een controlerende functie. Wil je een proactieve OR zijn, dan signaleren jullie zelf ontwikkelingen en problemen en onderneem je actie. De OR heeft dan een initiërende rol.

Vroegtijdig betrokken

Als je vroegtijdig betrokken bent is er vaak nog onduidelijkheid, maar ook meer ruimte om de koers bij te sturen. Je kunt er ook voor kiezen om later aan te haken in een besluitvormingstraject, zodat je meer informatie hebt en de handen vrijhoudt om feedback te geven.

Partner of partij

Als partner van de bestuurder trekken jullie gezamenlijk op. Je opmerkingen worden vaak sneller meegenomen, maar je bijdrage is soms minder zichtbaar. Als partij geef je meer tegengas. Dat maakt duidelijk waar de OR voor staat, maar je loopt het risico op tegenstand van de kant van de bestuurder.

Ondernemingsraad-scholing en inschakelen deskundigheid

Je kunt je op verschillende manieren laten ondersteunen bij het OR-werk.

Inschakelen deskundigheid

De OR kan een interne of externe deskundige uitnodigen in het OR-overleg, om hen te ondersteunen bij het behandelen van een specifiek onderwerp. Denk hierbij aan OR onderwerpen als coaching, financiën, fusie, overname en achterban communicatie. De eventuele kosten voor het inschakelen van een deskundige zijn voor rekening van de bestuurder, mits je hem hierover vooraf hebt geïnformeerd.

Scholing

Ieder OR lid mag per jaar minimaal 5 dagen bijscholen. OR-commissieleden mogen per jaar minimaal 3 dagen bijscholen. OR leden die ook commissielid zijn hebben recht op minimaal 8 scholingsdagen per jaar.

Zowel individuele scholing als een training voor de hele OR draagt bij aan de vergroting van je kennis en vaardigheden en verbetert de samenwerking in het OR-team. Zo word je een steeds sterkere overlegpartner voor de bestuurder.

De advies- en instemmingsprocedure

Voor zowel het advies- als instemmingsrecht geldt dat de aanvraag, het advies/de instemming van de OR en de reactie van de bestuurder hierop (dus het uiteindelijke besluit) op schrift moten staan en moeten zijn onderbouwd met argumenten.

De WOR stelt aan de adviesaanvraag en het instemmingsverzoek inhoudelijke eisen. In de aanvraag moeten zijn opgenomen:

  • de motieven voor het voorgenomen besluit
  • de gevolgen voor het voorgenomen besluit
  • de maatregelen om de gevolgen op te vangen

Je mag de bestuurder vragen om zijn aanvraag nog iets verder uit te leggen en te onderbouwen.

Het is mogelijk een advies- of instemmingszaak voor de rechter te brengen. Op het moment dat OR en bestuurder het fundamenteel oneens (dreigen te zijn) zijn over een advies- of instemmingsplichtig onderwerp of het verloop van de procedure, is het aan te raden tijdig contact op te nemen met een juridisch adviseur of advocaat.

Taak van de Ondernemingsraad en Bestuurder

Taak van de OR

De Ondernemingsraad (OR) is een gekozen vertegenwoordiging die met de leiding overlegt over de gang van zaken in de onderneming.

De OR werkt in het belang van het goed functioneren van de onderneming in al haar doelstellingen. Hieronder vallen zowel sociale als economische doelstellingen.

Als OR-lid span je je in voor de collectieve belangen in de onderneming, niet voor de individuele belangen.

Taak van de Bestuurder

De belangrijkste overlegpartner voor de Ondernemingsraad is de Bestuurder.

De Bestuurder is degene die bij de dagelijkse leiding over de werkzaamheden niemand meer boven zich heeft. De Bestuurder hoeft niet degene te zijn met de hoogste hiërarchische positie in de onderneming.

Ook bij een besluit dat niet door de eigen Bestuurder wordt genomen, is de WOR-Bestuurder in principe het eerste aanspreekpunt en de officiële overlegpartner voor de OR.

Wet op de Ondernemingsraden

De wet op de Ondernemingsraden (de WOR) is de basis voor iedere ondernemingsraad. De WOR regelt dat in elke onderneming waarin tenminste vijftig medewerkers werken, een OR moet bestaan. De rechten en plichten van de OR en zijn overlegpartner, de Bestuurder, zijn in deze wet vastgelegd. Om resultaat te bereiken als Ondernemingsraad (OR), centrale Ondernemingsraad (COR), groepsondernemingsraad (GOR), of onderdeelscommissie (OC), is het dus belangrijk om de WOR te kennen.

Realiseer je dat succesvolle medezeggenschap niet alleen ontstaat door een goede kennis van de WOR. Om resultaat te behalen als medezeggenschapsorgaan is het minstens zo belangrijk om te zorgen voor een goede werkrelatie met de bestuurder en om hem of haar te kunnen overtuigen met goede argumenten. Die goede argumenten kun je voor een deel wel weer ontlenen aan de Wet op de Ondernemingsraden.

Bureau Different Coaching verzorgt OR Trainingen en adviseert en coacht Ondernemingsraden. Heb je interesse in onze diensten, zoek dan even contact. We horen graag van je!